2. Bestuurlijke hoofdlijnen

2.1 Het vertrekpunt

Terug naar navigatie - 2. Bestuurlijke hoofdlijnen - 2.1 Het vertrekpunt

Deze Kadernota richt zich op het laatste jaar van de huidige bestuursperiode. In deze periode realiseerden wij tot op heden gezamenlijk belangrijke onderdelen van het raadsakkoord en het daarop gebaseerde collegeprogramma.

Pijler Sociaal
Door te investeren in preventieve voorzieningen, zetten wij ons in om de vraag naar maatwerkvoorzieningen te dempen. Met diverse partners maakten wij subsidieafspraken voor bijvoorbeeld taal- en spraakscreening, “KiVa” het programma tegen pesten, ondersteuning aan ouders doormiddel van #Opladers, activiteiten voor “Jongeren op Gezond Gewicht” (JOGG) en het project Kansrijke Start. Ook de doorontwikkeling van onze Buurtpunten vormen een belangrijke schakel in ons “voorliggende veld”. Door het vaststellen van een helder en vernieuwd subsidiebeleid, zorgden wij ervoor dat subsidies nog beter bij de gemeentelijke doelstellingen aansluiten en met de vaststelling van het beleidsplan Spelen, Ontmoeten en Bewegen kozen we voor een integrale aanpak gericht op verschillende doelgroepen. Vanuit de specifieke rijksbijdrage die wij ontvangen voor het Gezond en Actief Leven Akkoord  (GALA) starten wij diverse preventieve activiteiten zoals valpreventie.

Met de vaststelling van een nieuw Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) investeerden wij in toekomstbestendige en duurzame onderwijshuisvesting in onze gemeente. Eén groot project dat momenteel onder handen is, is de renovatie van de RSG Noord-Oost Veluwe. Ook stelden wij een visie op voor toekomstbestendige maatschappelijke accommodaties. Projecten zijn afgerond (wijkgebouw Triton), besloten tot uitvoering (bibliotheek Epe) of nog in de onderzoeksfase (De Wieken, De Wachtelenberg) waarbij wij een zorgvuldig participatieproces doorlopen.

Binnen het thema Veiligheid stelden we het beleidsplan mensenhandel op en ook het Bibob beleid is vastgesteld. Ondermijning gaven we extra aandacht, o.a. door het uitvoeren van integrale controles in de ondermijningsweek en tijdens de dag van de samenwerking.

Tot slot zorgden wij voor de opvang van vluchtelingen en ontheemden en startten een onderzoek naar de mogelijkheden van een volwaardig asielzoekerscentrum.

Pijler Ruimte
Voor de herinrichting van het centrum van het dorp Epe stelden wij een communicatie- en participatieplan op en startten met de uitvoering. Fase 2 van de herinrichting van het centrum van het dorp Vaassen is gereed en de voorbereidingen voor fase 3 zijn gestart. 

Op het gebied van (woning)bouw zijn een nieuwe nota grondbeleid en geactualiseerde woonagenda vastgesteld. Ook is een groot aantal bestemmingsplannen vastgesteld waarmee het woningbestand verder uitgebreid wordt. De in 2024 vastgestelde bestemmingsplannen Griseeweg Epe, Duisterestraat  Epe, Kloosterhof Oene, Hoofdstraat Epe en Enkweg Epe maken de realisatie van zo’n 175 woningen mogelijk. Diverse projecten zijn opgeleverd. Via de stimuleringsregeling “toekomstbestendig en duurzaam wonen” faciliteren wij verduurzaming van woningen. We implementeerden alle wijzigingen die nodig zijn voor het goed uitvoeren van de Omgevingswet. In 2024 startten wij met het uitwerken van het instrument Omgevingsprogramma onder de Omgevingswet. De notitie hierover leggen wij binnenkort bij u ter consultatie voor.

Het onderzoek naar de bepaling en behoud van de monumentale waarde van de Musafir Kerk is opgestart. 

We stelden een mobiliteitsfonds in en een bijbehorend uitvoeringsprogramma is vastgesteld. Diverse projecten zijn in uitvoering en/of gereed. Voorbeelden hiervan zijn de fietsoversteek Eekterweg en de aanpassing van de Hoofdweg en Oranjeweg in Emst. Ook is het definitief ontwerp voor de doorfietsroute van Epe naar Apeldoorn vastgesteld.

Op het gebied van duurzaamheid hebben we een transitievisie Energie en warmte opgesteld, het uitvoeringsprogramma Energie en Warmte bieden wij in vervolg hierop in 2025 aan u aan. Ook wordt besluitvorming over het beleidsplan Klimaatadaptatie binnenkort afgerond. 

Pijler Economie
De beleidsvisie recreatie en toerisme is voorbereid in 2024 en wordt in 2025 opgesteld en ter besluitvorming voorgelegd. We hebben twee accountmanagers ingezet voor ondernemers en een accountmanager specifiek voor de agrarische sector. 

Wij werkten aan het realiseren van een ontvangstlocatie voor recreatie en toerisme (TOP) in Vaassen bij de Cannenburgh. Na een participatieproces besloten we eind 2024 om voor deze plannen opnieuw naar de tekentafel te gaan en (deels) opnieuw te starten. Ook stelden wij verordeningen vast voor de bedrijveninvesteringszones (BIZ) voor ondernemers voor de kernen Epe en Vaassen.

Onze inwoners met een lager inkomen zijn o.a. extra ondersteund met de energietoeslag en middelen om de woning te verduurzamen. Er is een flyer verspreid met informatie over alle minimaregelingen die we via subsidieafspraken en contractafspraken uitvoeren.

Pijler Bestuur
Binnen de pijler bestuur werkten wij in de afgelopen jaren aan de versterking van het integraal en inwonersgericht werken. Participatie van onze inwoners is daarbij een belangrijk onderwerp. In de visie “Samen verder” legden wij vast hoe wij ons willen verhouden tot de Eper samenleving. Verder implementeerden wij de consequenties van de wet Open Overheid, stelden een nieuwe nota verbonden partijen vast en investeerden in organisatieontwikkeling. Het nieuwe sturingsconcept voor de organisatie trad per 1 juli 2024 in werking. Het informatiebeleid dat in 2023 is vastgesteld, is in 2024 aangevuld met een uitvoeringsprogramma en datastrategie.

In 2024 voerden wij de financiële en inhoudelijke doorlichting van de begroting uit. De eerste resultaten daarvan zijn verwerkt in het financieel beeld van deze Kadernota. Voor de overige opbrengsten spraken wij met u een apart proces af.

2.2 Het vervolg

Terug naar navigatie - 2. Bestuurlijke hoofdlijnen - 2.2 Het vervolg

Voor de pijler sociaal liggen er de komende jaren verschillende uitdagingen. Versterking van de toegang tot de jeugdzorg is gewenst c.q. noodzakelijk en we willen deze bestuursperiode de diversiteits- en inclusieagenda ter vaststelling aanbieden. Daarnaast ligt er een opgave voor het verder uitvoering geven aan onze visie op toekomstbestendige maatschappelijke accommodaties. Afhankelijk van te maken keuzes, vergt dit een forse investering. Dit geldt ook voor het beschikbaar krijgen van de middelen die nodig zijn om het volledige Integraal Huisvestingsplan onderwijs uit te voeren. 

Voor de pijler ruimte geldt dat ontwikkelingen rond stikstof mogelijk impact hebben op bouwplannen in onze gemeente. Verder is in de komende jaren incidenteel budget nodig om een aantal beleids- en beheersplannen op te stellen. De verwachting is dat de uitvoering van die plannen vervolgens ook structureel extra budget gaat vragen. Zo is er in de huidige begroting bijvoorbeeld geen budget opgenomen voor de renovatie en vervanging van ons groen. Ook het onderhoud van wegen vraagt extra budget om achterstand in onderhoud in te lopen en voor het kunnen uitvoeren van alle gewenste projecten rond mobiliteit is aanvulling van het mobiliteitsfonds nodig. Het project centrum/Hoofdstraat Epe vergt, bij positieve besluitvorming, (aanvullende) incidentele investeringen. 

Om in te kunnen spelen op actuele maatschappelijke en economische ontwikkelingen die de lokale economie versterken en de recreatief-toeristisch aantrekkelijkheid vergroten, staan de herzieningen  van de economische visie, de beleidsnota recreatie-toerisme en het evenementenbeleid binnen de pijler economie op het programma. De besluitvorming hierover voorzien wij in de periode eind 2025-1e helft 2026. 

Tot slot vraagt het inwonersgericht en participatief werken in de pijler bestuur in de komende jaren een extra budget als we hier een volgende stap in willen maken. Dat geldt ook voor ontwikkelingen die op ons af komen op gebied van datagericht werken en AI. Een noodzakelijke verbouwing bij het streekarchief en het inlopen van achterstanden bij archivering van documenten zijn niet te vermijden kosten. Tot slot bestaat de wens om ook de verbouwing van het gemeentehuis nu definitief af te ronden.

2.3 De context

Terug naar navigatie - 2. Bestuurlijke hoofdlijnen - 2.3 De context

We bevinden ons momenteel in een omgeving die meer dan ooit onzekerheden kent. Op het gebied van de economie leiden importheffingen op de wereldmarkten tot onzekerheden op de beurzen. 
Dit kan effect hebben op de inflatiecijfers. De oorlog in Oekraïne zorgt voor een veiligheidssituatie die vooral voor de jongere generatie nieuw is. Nederland neemt maatregelen om ook in de toekomst veiligheid te kunnen garanderen. Naar verwachting is er op korte termijn nog geen zicht op terugkeer van ontheemden naar Oekraïne.

De invloed van klimaatverandering wordt steeds duidelijker. Een aantal natuurbranden na de extreem warme / droge maand maart 2025, geven daaraan uiting. Maar in andere perioden is er juist sprake van grote wateroverlast waar we onze leefomgeving op moeten inrichten.

Financieel zijn het voor gemeenten onzekere tijden. Het Rijk geeft in de Voorjaarsnota 2025 geen structurele duidelijkheid over oplossing van het ravijnjaar. Er wordt beperkte compensatie toegekend en het is vooral doorschuiven in plaats van oplossen. Ook de discussie over de extra middelen voor de jeugdzorg is nog niet afgerond.

Dit maakt vooruitkijken lastig. Maar ook in deze onzekere tijden vinden wij het belangrijk om koersvast te blijven en keuzes zoveel als mogelijk vanuit eigen kracht te maken. Dat we dat in Epe kunnen, hebben we in het verleden bewezen. Onze solide financiële startpositie geeft daar uiting aan.

2.4 Het financiële startpunt is solide

Terug naar navigatie - 2. Bestuurlijke hoofdlijnen - 2.4 Het financiële startpunt is solide

Dankzij ons solide financiële beleid heeft Epe minder last van het ravijnjaar dan veel andere gemeenten. Dit komt ook doordat wij tijdig op dat jaar anticipeerden. De financiële en inhoudelijke doorlichting van onze begroting is daar onderdeel van. Parallel aan het opstellen / behandelen van deze Kadernota 2026 - 2029 loopt de tweede fase van deze doorlichting. In die tweede fase zijn diverse onderwerpen benoemd voor nader onderzoek en uitwerking. U krijgt die via een apart voorstel aangeboden. Een eerste opbrengst ("laaghangend fruit") ad € 1,3 miljoen is in deze Kadernota 2026 verwerkt. In het financiële hoofdstuk van deze Kadernota gaan wij in op het proces van invulling van het resterende bedrag.

2.5 Voorstel ontwikkelingen verwerken in begroting 2026 - 2029

Terug naar navigatie - 2. Bestuurlijke hoofdlijnen - 2.5 Voorstel ontwikkelingen verwerken in begroting 2026 - 2029

In het volgende hoofdstuk werkten wij de ontwikkelingen per pijler uit. Wij stellen u daarbij voor om de volgende ontwikkelingen in het begrotingsproces 2026 – 2029 mee te nemen:

Pijler Sociaal
Alle onderwerpen zoals genoemd bij de pijler sociaal zijn wat ons betreft belangrijk om ter verdere uitwerking mee te nemen in de begroting 2026 – 2029. Daarbij kiezen we ervoor om de middelen voor inclusie en diversiteit vooralsnog voor vier jaar te ramen, afgestemd op de looptijd van het uitvoeringsplan. Op basis van een evaluatie kan in 2028 bekeken worden of verlengde inzet van de middelen gewenst is. 

Grootste onderwerp (qua financiën) binnen deze pijler betreft de opgave rond het maatschappelijk vastgoed en de onderwijshuisvesting. We stellen voor om in de begroting 2026 – 2029 voor beide onderwerpen samen een extra investeringsbedrag van € 28 miljoen te ramen. Hiermee nemen we de onderkant van de bandbreedte op vanuit onze insteek op sobere en doelmatige gebouwen, meer integraal gebruik en het optimaal benutten van andere inkomstenbronnen (bijdragen / subsidies).

bedragen * € 1.000,--
Onderwerp Investerings bedrag lasten I / S 2026 2027 2028 2029
min. max min. max min. max min. max
1. Versterken toegang Jeugdzorg S 50 175 50 175 50 175 50 175
2. Voorkomen huiselijk geweld S 0 0 pm pm pm pm pm pm
3. Doorontwikkeling Buurtpunten S pm pm pm pm pm pm pm pm
4/6. Maatschappelijk Vastgoed / onderwijshuisvesting € 28 miljoen S 0 0 0 0 1.000 1.000 1.600 1.600
5. Uitvoering visie toekomstbestendige accommodaties I 200 200 200 200 pm pm pm pm
7. Uitvoering beleidsplan spelen, bewegen en ontmoeten S 148 148 148 148 148 148 148 148
8. Sportvelden I 100 100 0 0 0 0 0 0
9. Opvang vluchtelingen en ontheemden I reserve reserve reserve reserve reserve reserve reserve reserve
10. Veiligheid, datagedreven en regionale samenwerking S 35 35 35 35 35 35 35 35
11. Veiligheid, alcohol en drugsbeleid S 15 15 15 15 15 15 15 15
12. Brandweerkazerne Oene € 1,5 miljoen S 50 50 50 50 50 50 50 50
13. Weerbaarheid S pm pm pm pm pm pm pm pm
14. Uitvoeringsagenda inclusie en diversiteit I 50 50 50 50 50 50 50 50
Subtotaal pijler sociaal 648 773 548 673 1.348 1.473 1.948 2.073

Pijler Ruimte
Ook voor de pijler ruimte willen wij alle ontwikkelingen verwerken in de begroting 2026 – 2029. Voor de op te stellen beleidsplannen geldt daarbij dat we alleen voor het plan dat dit jaar vastgesteld wordt (begraven) het bijbehorende budget opnemen. Voor de overige plannen wachten we eerst het op te stellen beleid en bijbehorende scenario’s af.

bedragen * € 1.000,--
Onderwerp Investerings bedrag lasten I / S 2026 2027 2028 2029
min. max min. max min. max min. max
15.Opstellen omgevingsvisie / MER I 100 100 100 100 0 0 0 0
16. Regelanalist / jurist omgevingswet S 100 100 100 100 100 100 100 100
17. Omgevingsplan S 100 100 100 100 100 100 100 100
18. Stikstof S pm pm pm pm pm pm pm pm
19. Regionale ontwikkelingen volkshuisvesting S 50 50 50 50 50 50 50 50
20. Netcongestie (na dekking CDOKE) I 50 50 50 50 50 50 50 50
21. Voorbereidingskrediet gemeentewerf / gronddepot I 150 150 pm pm pm pm pm pm
22. Hoofdstraat Epe € 1,4 miljoen S 0 0 0 0 0 0 100 100
23. Dorpse beek Epe I pm pm pm pm pm pm pm pm
24. Toekomstbestendig groen / herplantplicht I 177 177 pm pm pm pm pm pm
25. Integraal beheer / beleidsplannen / begraven en fauna I 45 45 55 55 0 0 0 0
26. Achterstallig onderhoud wegen I 0 0 700 700 600 600 0 0
27. Kaderrichtlijn Water S pm pm pm pm pm pm pm pm
28. Mobiliteitsfonds € 1,2 miljoen S 0 0 0 0 0 0 80 80
Subtotaal pijler ruimte 772 772 1.155 1.155 900 900 480 480

Pijler Economie
Voor de pijler economie is het aantal geïnventariseerde ontwikkelingen beperkt. Voor de op te stellen beleidsplannen is ons voorstel om bedragen op te nemen voor de beleidsplannen die naar verwachting dit jaar nog worden vastgesteld. Voor de beleidsvisie economie geldt dat niet, reden voor ons om daarvoor nu nog geen bedrag op te nemen in de begroting 2026 – 2029.

bedragen * € 1.000,--
Onderwerp Investerings bedrag lasten I / S 2026 2027 2028 2029
min. max min. max min. max min. max
29. Beleid toerisme, recreatie en evenementen I 50 50 50 50 50 50 50 50
Subtotaal pijler economie 50 50 50 50 50 50 50 50

Pijler Bestuur
Ons voorstel is om alle in de pijler bestuur genoemde ontwikkelingen op te nemen in de begroting 2026 – 2029. 

bedragen * € 1.000,--
Onderwerp Investerings bedrag lasten I / S 2026 2027 2028 2029
min. max min. max min. max min. max
30. Samen verder S 270 270 235 235 235 235 235 235
31. Ontwikkelingen dienstverlening I / S 75 85 75 85 25 35 25 35
32. Wendbare organisatie S 240 310 240 310 240 310 240 310
33. Achterstanden Streekarchief I 140 140 140 140 140 140 140 140
34. Verbouwing streekarchief I 100 100 0 0 0 0 0 0
35. Verbouwing gemeentehuis I 250 250 0 0 0 0 0 0
Subtotaal pijler bestuur 1.075 1.155 690 770 640 720 640 720

Totaal
Het bovenstaande betekent dat wij de onderstaande indicatieve financiële  consequenties meenemen in het financiële hoofdstuk 4 van deze Kadernota en betrekken in de dekkingsopgave.

bedragen * € 1.000,--
Onderwerp Investerings bedrag lasten I / S 2026 2027 2028 2029
min. max min. max min. max min. max
Subtotaal pijler sociaal 648 773 548 673 1.348 1.473 1.948 2.073
Subtotaal pijler ruimte 772 772 1.155 1.155 900 900 480 480
Subtotaal pijler economie 50 50 50 50 50 50 50 50
Subtotaal pijler bestuur 1.075 1.155 690 770 640 720 640 720
Totaal 2.545 2.750 2.443 2.648 2.938 3.143 3.118 3.323