Onderdeel I - Financiële afwijkingen

Leeswijzer:

Indien de lasten worden verhoogd (+), worden de uitgaven meer (Nadeel). 
Indien de lasten worden verlaagd (-), worden de uitgaven minder (Voordeel).

Indien de baten worden verhoogd (+), worden de inkomsten meer (Voordeel). 
Indien de baten worden verlaagd (-), worden de inkomsten minder (Nadeel). 

Voortgangsrapportage 2026-2: Financiële afwijkingen Autonome afwijkingen op bestaand beleid Bijlage bij zaaknummer:1450720
1. Financiële afwijkingen per programma
Programma Onderwerp Toelichting Incidenteel (I) of Structureel (S) Lasten Baten
1. Opgroeien in Epe
Hogere jeugdzorgkosten We zien een overschrijding aan jeugdzorgkosten van ongeveer € 100.000 ten opzichte van de begroting. Dit wordt veroorzaakt door toegenomen kosten op de ambulante producten sGGZ (dyslexie en behandeling basaal) en begeleiding regionaal (complex). Aan de andere kant zien we een verdere afname van kosten in de verblijfsvoorzieningen en het gedwongen kader (jeugdbescherming en -reclassering). Dekking vindt plaats door onttrekking aan de reserve risico's sociaal domein. I € 100.000 -
extra middelen toegangsteam jeugdzorg Bij uitvoeringskosten jeugd zien we een overschrijding van € 250.000. Dit komt door een extra subsidieaanvraag van Vérian ten behoeve van het toegangsteam jeugdzorg in 2026. In verband met een toename van het aantal jeugdigen in jeugdzorg en toenemende complexiteit van de casussen is meer capaciteit in het toegangsteam nodig. Hiermee wordt voorkomen dat de wachtlijsten gaan oplopen. Voor 2027 is door Vérian ook meer subsidie aangevraagd (€ 400.000) ten opzichte van de huidige afgegeven subsidie. Hiermee is bij de afwegingen voor de begroting 2027-2030 structureel rekening gehouden, door een hoger budget op te nemen (als onderdeel van het geactualiseerde beleid). Dekking van de hogere lasten in 2026 vindt plaats door onttrekking aan de reserve risico's sociaal domein. S € 250.000 -
Onderuitputting kapitaallasten In de begroting zijn kapitaallasten geraamd voor investeringen die afgerond zijn op 1 januari 2026. Een deel van die investeringen is niet afgerond op die datum en daarmee starten de kapitaallasten niet eerder dan 1 januari 2027. De begrote kapitaallasten worden afgeraamd in de begroting. Dit zorgt voor € 888.000 lagere kapitaallasten in 2026, verdeeld over diverse programma’s. Het voordelig effect wordt gedempt doordat € 341.000 van de kapitaallasten wordt gedekt uit de reserve ‘dekking kapitaallasten’. Per saldo is het voordeel in de begroting € 547.000. I -€ 359.101 € 0
Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 I -€ 159.256 € 0
2. Actief in Epe
Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 I € 0 € 0
3. Zorg en opvang
Maatschappelijke opvang en beschermd wonen Conform het in 2023 vastgestelde financiële convenant voor Maatschappelijke Opvang (MO) en Beschermd Wonen (BW) ontvangt de gemeente Epe naar verwachting een incidentele teruggave van circa € 800.922 van de centrumgemeente Apeldoorn. Gezien de verwachte afname van de rijksmiddelen voor Beschermd Wonen als gevolg van gewijzigde regelgeving, is het noodzakelijk om beschikbare middelen te reserveren in de reserve Maatschappelijke opvang en beschermd wonen (960330) om deze in te kunnen zetten voor de toekomstige transformatie en doorontwikkeling van het beleid. Voor de inzet van deze middelen zal een bestedingsplan worden opgesteld. I € 0 € 800.922
Wmo Persoonsgebonden budget en maatwerkvoorziening De prognoses voor de Wmo uitgaven zijn geactualiseerd. De geraamde bedragen in de begroting voor maatwerkvoorziening Wmo en Persoonsgebonden Budget worden naar beneden bijgesteld. Er worden naar verwachting minder Persoonsgebonden budgetten uitgegeven dan geraamd. Ook werd in de begroting rekening gehouden met grotere woningaanpassingen. Deze hebben in 2026 tot nu toe nog niet plaatsgevonden. Er wordt rekening mee gehouden dat er nog een woningaanpassing kan plaatsvinden. I -€ 121.960 € 0
Spreidingswet Via de septembercirculaire 2026 is een bijdrage ontvangen voor het realiseren van geschikte opvangplekken voor asielzoekers. Elke gemeente ontvangt een vast bedrag van € 20.000 en het resterende deel wordt verdeeld aan de hand van het aantal opvangplaatsen per gemeente. I € 37.000 € 0
Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 I € 68.000 € 47.000
4. Leefbaar en Veilig
Onderuitputting kapitaallasten Zie de toelichting onder programma 1 onderwerp ‘onderuitputting kapitaallasten’ I -€ 2.600 € 0
Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 I -€ 25.658 € 73.000
5. Ruimte en Wonen
Afwaardering voorbereidingskrediet 't Slath 2021 Sinds 2021 is voor ’t Slath een voorbereidingskrediet beschikbaar waarop de voorbereidingslasten worden geboekt. Op grond van de Notitie Grondbeleid van de commissie BBV moet uiterlijk binnen vijf jaar na de start van de voorbereidingsfase een actieve grondexploitatie worden vastgesteld. Omdat in 2026 geen actieve grondexploitatie is gevormd, moeten de in 2021 gemaakte voorbereidingslasten ter hoogte van € 108.000 worden afgeboekt. Dit verlies wordt gedekt uit de reserve bouwgrondexploitatie. I € 108.608 € 0
Wet versterking Regie volkshuisvesting Met de inwerkingtreding van het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting ontstaan extra werkzaamheden voor de medeoverheden (gemeenten). Ter compensatie van de incidentele lasten is in 2025 al een bedrag voor de gemeente Epe beschikbaar gesteld via de decembercirculaire 2025. In de septembercirculaire 2026 wordt wederom een bedrag beschikbaar gesteld (€ 120.000). I € 120.000 € 0
Bijstellen raming leges omgevingsvergunningen 2026 In de begroting 2026 was rekening gehouden met een opbrengst voor leges uit omgevingsvergunningen van € 630.000. Uitgangspunt daarbij was dat de stikstofproblematiek zou leiden tot een afname van het aantal aanvragen. Inmiddels blijkt echter dat de verwachte terugloop zich niet voordoet. Het aantal aanvragen laat zelfs een stijgende lijn zien. Tot en met september bedroegen de ontvangen leges al € 877.000. De verwachting is dat per eind 2026 de totale legesopbrengst uit zal komen op rond € 1,1 miljoen. I € 0 € 467.725
Onderuitputting kapitaallasten Zie de toelichting onder programma 1 onderwerp ‘onderuitputting kapitaallasten’ I -€ 96.201 € 0
Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 I -€ 237.442 € 120.666
6. Epe op orde
Onderuitputting kapitaallasten Zie de toelichting onder programma 1 onderwerp ‘onderuitputting kapitaallasten’ I -€ 324.484 € 0
Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 I/S € 139.321 € 55.203
7. Duurzaamheid
Meer aanvragen isolatievergoedingen Vanwege hogere isolatievergoeding (€ 2.000 i.p.v. € 1.000 per aanvraag) en verruiming van voorwaarden (hogere WOZ waarde die in aanmerking komt, vanaf energielabel C i.p.v. vanaf energielabel D) is er een boven verwachting aantal aanvragen binnengekomen. Hierdoor wordt het oorspronkelijke budget van € 200.000 verhoogd naar € 1.680.000. Deze verhoging wordt gedekt uit reeds ontvangen en gereserveerde middelen vanuit het Rijk. I € 1.480.000 € 1.480.000
Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 I -€ 33.271 -€ 23.951
8. Toezicht en handhaving
Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 I € 0 € 60.000
9. Bedrijvigheid
Onderuitputting kapitaallasten Zie de toelichting onder programma 1 onderwerp ‘onderuitputting kapitaallasten’ I -€ 8.580 € 0
Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 I € 27.000 € 0
10. Weer aan het werk
Bijstelling BUIG definitieve budgetten 2026 Het rijk publiceert op 1 oktober van het lopende jaar de definitieve budgetten voor de BUIG. Het budget is naar boven bijgesteld met €310.157. Ook de uitgaven loonkostensubsidie zijn bijgesteld met €68.589. De effecten worden verrekend met de reserve BUIG waardoor dit per saldo budgettair neutraal verloopt. I € 68.589 € 310.157
Lagere uitkeringen IOAW en IOAZ In de begroting is rekening gehouden met minimaal een uitkering op grond van de IOAZ. Tot op heden zijn er geen mensen die een uitkering ontvangen op grond van deze wet. De begroting wordt voor de afgelopen maanden afgeraamd. Het aantal mensen met een uitkering op grond van de IOAW is dit jaar stabiel. Hierdoor vallen de lasten naar verwachting lager uit dan begroot. De begroting wordt voor 2026 naar beneden bijgesteld. Het voordeel wordt conform het beleid toegevoegd aan de reserve BUIG. I -€ 106.907 € 0
Bijstelling bijdrage gemeente exploitatietekort Lucrato In tegenstelling tot de aanvankelijke verwachting in de begroting van Lucrato, blijkt op basis van de actuele inschatting van Lucrato dat geen aanvullende bijdrage van de gemeenten in de exploitatie nodig zal zijn om een nulresultaat te bereiken. Dit is vooral te verklaren uit de wederom hoger dan verwachte rijkssubsidie voor de uitvoering van de Wsw. De al betaalde bijdrage over 2026 aan Lucrato ontvangen we naar verwachting na afsluiting van het boekjaar terug. Het voordeel wordt conform het beleid toegevoegd aan de reserve BUIG. S -€ 115.496 € 0
Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 I € 0 € 0
11. Bestuur en organisatie
Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 I -€ 22.973 € 70.000
12. Algemene dekkingsmiddelen
Rente schatkistbankieren De overtollige liquide middelen worden, overeenkomstig de Regeling Schatkistbankieren decentrale overheden, gestald in 's Rijks Schatkist. De gemeente Epe heeft in de eerste 9 maanden in 2026 een hoog positief saldo bij de schatkist aangehouden. De verwachting is dat de totale rentebaten in 2026 €175.000 hoger zullen zijn dan begroot. I € 0 € 175.000
Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 I € 0 € 155.376
13. Overhead
Automatisering Er worden in 2026 minder SaaS (Software-as-a-Service => online applicaties) vervangingen uitgevoerd dan oorspronkelijk begroot, wat leidt tot een voordeel van € 123.000. Reden hiervoor is dat het verlengen of opnieuw aangaan van overeenkomsten bij bestaande SaaSoplossingen niet geleid heeft tot de verwachte en begrote éénmalige vervangingskosten. De lasten Microsoft 365 E5 licenties vallen in 2026 eenmalig €50.000 hoger uit, door de jaarfacturering over de periode juli 2026- juni 2027. Hierdoor vallen de kosten eenmalig hoger uit. Verrekening ICT reserve Aangezien tekorten en overschotten op automatisering worden verrekend met de reserve ICT investeringen, wordt de onttrekking aan de ICT reserve ook €72.978 lager. I -€ 72.978 € 0
Ophoging budget datalek Op 12 maart 2026 zijn bestanden gestolen van het computernetwerk van de gemeente Epe. De afhandeling van het datalek is afgerond. De gemeente werkt momenteel aan de opvolging van de aanbevelingen die uit het incident voortkomen. De totale kosten worden geraamd op circa € 452.000, waarvan circa € 57.000 binnen bestaande budgetten kan worden opgevangen. De aanvullende kostenpost bedraagt daarmee circa € 394.000. De kosten van de opvolging zijn hierin meegenomen voor zover deze inmiddels bekend en te ramen zijn. Met de opvolging van de aanbevelingen investeren we verder in een veilige en weerbare ICT-omgeving. Een deel van de maatregelen heeft een structureel karakter. De financiële gevolgen hiervan voor 2027 en volgende jaren worden de komende periode in beeld gebracht en zijn naar verwachting eind 2026 duidelijk. I € 66.000 € 0
Onderuitputting kapitaallasten Zie de toelichting onder programma 1 onderwerp ‘onderuitputting kapitaallasten’ I -€ 97.337 € 0
Stelpost ivm lagere indexatie loonsom Bij de berekening van het loonsombudget in de begroting 2026 zijn we uitgegaan van een verwachte indexatie van de lonen gebaseerd op het CEP en CAO-ontwikkeling. In werkelijkheid valt deze indexatie voor het lopende jaar 2,2% lager uit; dit komt overeen met een loonsombudget van € 450.000. Feitelijk is de begroting nu € 450.000 te hoog; de werkelijke loonkosten zullen gebaseerd zijn op deze lagere indexatie. I -€ 450.000
Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 I/S -€ 99.885 -€ 97.000
Verrekening met reserves (resultaatbestemming)
Relatie met programma 1: Technische wijzigingen Verrekening met reserves: Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 I € 159.256 € 0
Relatie met programma 1: Toegangsteam jeugd extra middelen 2026 Bij uitvoeringskosten jeugd zien we een overschrijding van € 250.000. Dit komt door een extra subsidieaanvraag van Vérian ten behoeve van het toegangsteam jeugdzorg in 2026. In verband met een toename van het aantal jeugdigen in jeugdzorg is er meer capaciteit in het toegangsteam nodig. Dekking vindt plaats uit de reserve risico's sociaal domein. I € 0 € 250.000
Relatie met programma 1: Hogere jeugdzorgkosten 2026 VGR-2 We zien een overschrijding aan jeugdzorgkosten van ongeveer € 100.000 ten opzichte van de begroting door toegenomen kosten op de ambulante producten sGGZ en begeleiding regionaal. Aan de andere kant zien we een verdere afname van kosten in de verblijfsvoorzieningen en het gedwongen kader (jeugdbescherming en -reclassering). Dekking vindt plaats door onttrekking aan de reserve risico's sociaal domein. I € 0 € 100.000
Relatie met programma 2: Technische wijzigingen Verrekening met reserves: Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 I € 10.000 -€ 85.000
Relatie met programma 3: Maatschappelijke opvang en beschermd wonen Conform het in 2023 vastgestelde financiële convenant voor Maatschappelijke Opvang (MO) en Beschermd Wonen (BW) ontvangt de gemeente Epe naar verwachting een incidentele teruggave van circa € 800.922 van de centrumgemeente Apeldoorn. Gezien de verwachte afname van de rijksmiddelen voor Beschermd Wonen als gevolg van gewijzigde regelgeving, is het noodzakelijk om de beschikbare middelen te reserveren in de reserve Maatschappelijke opvang en beschermd wonen (960330) om deze in te kunnen zetten voor de toekomstige transformatie en doorontwikkeling van het beleid. I € 800.922 € 0
Relatie met programma 3: Reserve risico's sociaal domein Bij de eerste voortgangsrapportage is een bedrag onttrokken uit de reserve Risico's sociaal domein (960280) vanwege een overschrijding op uitgaven voor individuele begeleiding (Wmo). Bij de tweede voortgangsrapportage blijkt een onderschrijding op de uitgaven voor maatwerkvoorzieningen en Persoonsgebonden budget (PGB), waardoor een verlaging op de eerder verwachte onttrekking plaats kan vinden. I € 0 -€ 121.960
Relatie met programma 5: Afwaardering voorbereidingskrediet 't Slath 2021 Sinds 2021 is voor ’t Slath een voorbereidingskrediet beschikbaar waarop de voorbereidingslasten worden geboekt. Op grond van de Notitie Grondbeleid van de commissie BBV moet uiterlijk binnen vijf jaar na de start van de voorbereidingsfase een actieve grondexploitatie worden vastgesteld. Omdat in 2026 geen actieve grondexploitatie is gevormd, moeten de in 2021 gemaakte voorbereidingslasten ter hoogte van € 108.000 worden afgeboekt. Dit verlies wordt gedekt uit de reserve bouwgrondexploitatie. I € 0 € 108.608
Relatie met programma 5: Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 Verrekening met reserves: Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 I € 180.000 € 0
Relatie met programma 6: Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 Verrekening met reserves: Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 I € 0 € 64.118
Relatie met programma 9: Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 Verrekening met reserves: Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 I € 0 € 27.000
Relatie met programma 10: Lagere uitkeringen IOAW en IOAZ De lasten voor de IOAZ en IOAW zijn naar beneden bijgesteld waardoor een hogere toevoeging aan de reserve BUIG wordt verwacht. I € 106.907 € 0
Relatie met Programma 10: Bijstelling BUIG definitieve budgetten 2026 Het rijk publiceert op 1 oktober van het lopende jaar de definitieve budgetten voor de BUIG. Het budget is naar boven bijgesteld met €310.157. Ook de uitgaven loonkostensubsidie zijn bijgesteld met €68.589. De effecten worden verrekend met de reserve BUIG waardoor dit per saldo budgettair neutraal verloopt. I € 241.568 € 0
Relatie met programma 10: Bijstelling bijdrage gemeente exploitatietekort Lucrato In de begroting was rekening gehouden met een bijdrage in het tekort van Lucrato. Deze middelen waren in de begroting geraamd en werden gedekt uit de middelen BUIG. Doordat er geen bijdrage meer wordt geraamd, wordt de toevoeging aan de reserve BUIG verhoogd. I € 115.496 € 0
Relatie met programma 11: Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 Verrekening met reserves: Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 I € 0 € 10.000
Relatie met programma 11: Onderuitputting kapitaallasten Zie de toelichting onder programma 1 onderwerp ‘onderuitputting kapitaallasten I € 0 -€ 277.165
Relatie met Overhead: Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 Verrekening met reserves: Technische wijzigingen en wijzigingen kleiner dan € 100.000 I -€ 97.000 -€ 98.499
Relatie met Overhead: Automatisering Verrekening met reserves: Automatiseringskosten verlaging en onderuitputting kapitaallasten I € 0 -€ 136.732
Eindtotaal mutaties op baten en lasten (incl. verrekening met reserves): € 1.647.538 € 3.534.468
Het totaal aan mutaties op de lasten en op de baten zal verwerkt worden in de begroting 2026. Saldo: voordeel € 1.886.930
Voortgangsrapportage 2026-2: Financiële afwijkingen investeringskredieten Autonome afwijkingen op bestaand beleid Bijlage bij zaaknummer 1450720
2. Financiële afwijkingen op investeringen
Investering Toelichting Incidenteel (I) of Structureel (S) Lasten Baten
Implementatie Bellen-met Teams De kosten van de vervanging van de 'oude' telefooncentrale door Bellen-met-Teams vallen lager uit dan begroot in de ICT-planning. In het kader van de GT-Vast en GT-Mobiel initiatieven van de VNG, die beiden aan VodafoneZiggo zijn gegund, lag het in lijn om Bellen-met-Teams enkelvoudig onderhands aan te besteden en voor VodafoneZiggo te kiezen. Hierdoor minder initiële projectkosten en geen (externe) begeleiding bij de aanbesteding. I -€ 20.000 € 0
Kosten herinrichting gemeentehuis vielen hoger uit De lasten herinrichting van het gemeentehuis vielen hoger uit. Voor de herinrichting 103 / VTH is een extra belcel geplaatst en de herstoffering van de antieke eetkamerstoelen was het begrote bedrag niet toereikend. I € 20.000 € 0
Meerkosten op installaties Door het boeken van uren en tegenvallers in brandscheidingen zijn hier aanvullende kosten gemaakt. I € 15.000 € 0
Brandscheidingen en constructie tegenvaller De huidige situatie in de raadzaal met betrekking tot constructie en brandscheidingen was afwijkend ten opzichte van de bouwtekeningen. I € 10.000 € 0