Inleiding

Tweede voortgangsrapportage 2026
Uitgangspunt voor deze voortgangsrapportage is de door de raad vastgestelde programmabegroting 2026-2029, inclusief de wijzigingen die zijn verwerkt in de eerste voortgangsrapportage van dit jaar. Over de activiteiten is recentelijk nog in de 1e voortgangsrapportage gerapporteerd. Met deze voortgangsrapportage informeren wij u over de financiële afwijkingen die zich ten opzichte van deze begroting naar verwachting zullen voordoen.

Financiële afwijkingen
De voortgangsrapportage biedt inzicht in:
1. Financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting van meer dan € 100.000 en
2. Afwijkingen die bestuurlijk relevant zijn.
Deze rapportagegrens sluit aan bij de overige onderdelen van de planning- en controlcyclus en bedraagt ongeveer 0,1% van het begrotingstotaal van de gemeente.

Het resultaat van deze rapportage bedraagt per saldo € 1.887.000 positief. Dit saldo is bepaald nadat de mutaties in reserves zijn verrekend. In de bijlage worden de niet-technische afwijkingen groter dan € 100.000 nader toegelicht.

De meest opvallende afwijkingen in deze rapportage zijn:

  • Onderuitputting kapitaallasten: In de begroting zijn kapitaallasten geraamd voor investeringen die afgerond zijn op 1 januari 2026. Een deel van die investeringen is niet afgerond op die datum en daarmee starten de kapitaallasten niet eerder dan 1 januari 2027. De begrote kapitaallasten worden afgeraamd in de begroting. Dit zorgt voor € 888.000 lagere kapitaallasten in 2026, verdeeld over diverse programma’s. Het voordelig effect wordt gedempt doordat € 341.000 van de kapitaallasten wordt gedekt uit de reserve ‘dekking kapitaallasten’. Per saldo is het voordeel in de begroting € 547.000.

  • In de begroting 2026 was rekening gehouden met een opbrengst voor leges uit omgevingsvergunningen van € 630.000. Uitgangspunt daarbij was dat de stikstofproblematiek zou leiden tot een afname van het aantal aanvragen. Inmiddels blijkt echter dat de verwachte terugloop zich niet voordoet. Het aantal aanvragen laat zelfs een stijgende lijn zien. Tot en met september bedroegen de ontvangen leges al € 877.000. De verwachting is dat per eind 2026 de totale legesopbrengst uit zal komen op rond € 1,1 miljoen. Met deze verhoogde leges is in de begroting 2027-2030 al rekening gehouden.

  • Bij de berekening van het loonsombudget in de begroting 2026 zijn we uitgegaan van een verwachte indexatie van de lonen gebaseerd op het CEP en CAO-ontwikkeling. In werkelijkheid valt deze indexatie voor het lopende jaar 2,2% lager uit; dit komt overeen met een loonsombudget van € 450.000. Feitelijk is de begroting nu € 450.000 te hoog; de werkelijke loonkosten zullen gebaseerd zijn op deze lagere indexatie.

  • In overeenstemming met het in 2023 vastgestelde financiële convenant voor Maatschappelijke Opvang (MO) en Beschermd Wonen (BW), ontvangt de gemeente Epe naar verwachting een incidentele teruggave van circa € 800.922 van de centrumgemeente Apeldoorn. Gezien de verwachte afname van de rijksmiddelen voor Beschermd Wonen als gevolg van gewijzigde regelgeving, is het noodzakelijk om beschikbare middelen te reserveren in de reserve Maatschappelijke opvang en beschermd wonen (960330) om deze in te kunnen zetten voor de toekomstige transformatie en doorontwikkeling van het beleid. Voor de inzet van deze middelen zal een bestedingsplan worden opgesteld.

  • Vanwege hogere isolatievergoeding (€ 2.000 i.p.v. € 1.000 per aanvraag) en verruiming van voorwaarden (hogere WOZ-waarde die in aanmerking komt, vanaf energielabel C i.p.v. vanaf energielabel D) is er een boven verwachting aantal aanvragen binnengekomen. Hierdoor wordt het oorspronkelijke budget van € 200.000 verhoogd naar € 1.680.000. Deze verhoging wordt gedekt uit al ontvangen en gereserveerde middelen vanuit het Rijk.

  • Bij uitvoeringskosten jeugd zien we een overschrijding van € 250.000. Dit komt door een extra subsidieaanvraag van Vérian ten behoeve van het toegangsteam jeugdzorg in 2026. In verband met een toename van het aantal jeugdigen in jeugdzorg en toenemende complexiteit van de casussen is meer capaciteit in het toegangsteam nodig. Hiermee wordt voorkomen dat de wachtlijsten gaan oplopen. Voor 2027 is door Vérian ook meer subsidie aangevraagd (€ 400.000) ten opzichte van de huidige afgegeven subsidie. Hiermee is bij de afwegingen voor de begroting 2027-2030 structureel rekening gehouden, door een hoger budget op te nemen (als onderdeel van het geactualiseerde beleid). Dekking van de hogere lasten in 2026 vindt plaats door onttrekking aan de reserve risico’s sociaal domein.

Terugkoppeling onderwerpen uit de eerste voortgangsrapportage:

  • In de eerste voortgangsrapportage was een p.m. post opgenomen voor de gevolgen van de hogere energiekosten. Naar aanleiding daarvan is tijdens de bestuursbehandeling van de voortgangsrapportage hierover een vraag gesteld. Hierop is op 10 september 2026 het volgende geantwoord: “De geopolitieke ontwikkelingen leidden in het voorjaar wereldwijd tot hogere energielasten. Daarom is … alvast een ‘winstwaarschuwing’ afgegeven. Op basis van de huidige inzichten lijkt de financiële impact echter beperkt te blijven in 2026”. Hierop is tot het opstellen van deze voortgangsrapportage geen verandering gekomen.

  • In de eerste voortgangsrapportage was aangegeven voor de Klimaat en energietaken (CDOKE): “via de september- en decembercirculaires van het gemeentefonds 2025 is voor 2026 een bedrag van € 1.140.075 beschikbaar gesteld voor de uitvoering van taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid. Deze middelen worden steeds jaarlijks toegekend door het Rijk. In de komende periode wordt duidelijk in hoeverre deze middelen ingezet zullen moeten worden voor de uitvoering van de bedoelde taken. In afwachting daarvan worden de beschikbaar gestelde middelen voorlopig apart gereserveerd in de begroting. Wij zullen hierover opnieuw rapporteren in de 2e Voortgangsrapportage 2026”. Op dit moment wordt er nog gewerkt aan het uitvoeringsplan. De in 2026 niet gebruikte middelen zullen, volgens de reguliere procedure van restantbudgetten, overgeheveld worden naar 2027. Als in dat jaar het plan besloten wordt zal ook bekend zijn in hoeverre de middelen ingezet moeten worden voor de uitvoering van het plan.