Algemeen

Voor u liggen de jaarstukken 2025. De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. In het jaarverslag is per programma de verantwoording over het gevoerde beleid opgenomen. De paragrafen staan in het teken van de (financieel) beheersmatige aspecten die ten grondslag liggen aan het gevoerde beleid. In de jaarrekening wordt een financiële verantwoording gegeven. De gemeentelijke vermogenspositie komt tot uitdrukking in de balans. Daarnaast worden per programma de financiële verschillen tussen begroting en rekening toegelicht.

Met deze jaarstukken wordt verantwoording afgelegd over de voortgang van de activiteiten zoals die in de begroting 2025 - 2028 vastgelegd zijn. Belangrijk kader voor de begroting 2025 - 2028 was de Perspectiefnota 2024-2027. Hierin deed de raad een aantal kaderstellende uitspraken. Zoals gebruikelijk, wordt onderstaand eerst ingegaan op de kaderstellende uitspraken en hoe die in 2025 opgevolgd zijn:

Uitspraak raad: De ontwikkelingen binnen het sociaal domein hebben financiële impact (betaalbaarheid van het sociaal domein). Het is wenselijk om de effecten hiervan te betrekken bij de integrale afweging van de programmabegroting 2025-2028.

Bij de integrale afweging begroting 2025 - 2028 kreeg dit onderwerp de nodige aandacht. Vooral de betaalbaarheid van de Jeugdzorg blijft de nodige urgentie vragen. Er is ook in 2025 stevig ingezet om preventieve maatregelen te implementeren en zo de stijgende kosten van de jeugdzorg te dempen. Ondanks die inspanningen is in 2025 het budget voor de kosten jeugdzorg overschreden. Een toelichting op die overschrijding én een inhoudelijke toelichting op de uitgevoerde activiteiten is te lezen in programma 1 Opgroeien in Epe. 

Uitspraak raad: De uitwerking van de visie op “Toekomstbestendige maatschappelijke accommodaties”, waaronder sportvelden, en van het Integraal Huisvestingsplan voor het onderwijs vraagt om voldoende financiële middelen voor de benodigde toekomstige investeringen. Het is wenselijk om de financiering van de uit te werken plannen volgens deze twee beleidsplannen te betrekken bij de integrale afweging in de voorbereiding van de programmabegroting 2025-2028.

Zowel bij de integrale afweging van de begroting 2025 - 2028 als van de begroting 2026 - 2029 zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor investeringen in zowel onderwijshuisvesting als de maatschappelijke accommodaties. In 2025 is in het kader van het Integraal Huisvestingsplan o.a. de renovatie van het Sprengenbeek college in Epe afgerond. Daarnaast vond een intensief traject van voorbereiding plaats voor De Wieken en Balai Pusat. Definitieve besluitvorming over beide accommodaties krijgt een vervolg in 2026. Andere projecten die zijn uitgevoerd zijn eveneens te lezen in programma 1 Opgroeien in Epe.

Uitspraak raad: De gemeente heeft naast de opvang van de statushouders en de opvang van ontheemden uit Oekraïne ook per 1 februari 2024 de wettelijke taak voor de opvang van asielzoekers. De uitvoering van het aanvullend beleid inclusief de daarvoor benodigde extra capaciteit vraagt structureel voldoende financiële middelen. Het is wenselijk om de financiering daarvan te betrekken bij de integrale afweging in de voorbereiding van de programmabegroting 2025-2028.

De reserve opvang vluchtelingen, ontheemden en andere doelgroepen bood voldoende middelen om de extra capaciteit in 2025 en de komende jaren te dekken. Daarnaast bleek het bij de begroting 2026-2029 mogelijk om een deel van die reserve ten gunste van de algemene middelen te laten vrijvallen. Met de aankoop van terrein en gebouwen aan de Oenerweg in Epe is een nieuwe opvanglocatie voor Oekraïners gerealiseerd. Meer over dit onderwerp valt te lezen in programma 3 Zorg en opvang.

Uitspraak raad: Voor het opvangen van de gevolgen van klimaatverandering is een gemeentelijk klimaatadaptatie- beleid in ontwikkeling. De kosten van het maatregelenpakket op basis van dat beleid zijn nog niet inzichtelijk. Het is wenselijk om voor 2025 een eenmalig werkbudget voor de uitwerking van concrete activiteiten, uitgaande van het nieuwe beleidsplan, te betrekken bij de integrale afweging in de voorbereiding van de programmabegroting 2025-2028.

Het werkbudget voor 2025 is beschikbaar gesteld. Ook is in 2025 het Klimaatadaptatieplan vastgesteld en in uitvoering genomen.  Meer over dit onderwerp in programma 7 Duurzaamheid.

Uitspraak raad: Het verbeteren van het verblijfsklimaat van een deel van het centrum van het dorp Epe vraagt een herontwikkeling van de Hoofdstraat. Om het in ontwikkeling zijnde plan te kunnen realiseren zijn financiële middelen nodig. Het is wenselijk om de financiering van het plan tot herontwikkeling van de Hoofdstraat in het dorp Epe te betrekken bij de integrale afweging in de voorbereiding van de programmabegroting 2025-2028.

Zowel in de begroting 2025 - 2028 als in de begroting 2026 - 2029 zijn (aanvullende) financiële middelen beschikbaar gesteld voor de herontwikkeling van de Hoofdstraat in Epe. De gemeenteraad stelde in 2025 een voorkeursvariant vast voor de herontwikkeling. Dit onderwerp komt terug in programma 5 Ruimte en wonen.

Uitspraak raad: Bij het realiseren van woningbouwlocaties Kerkenland, Zuukerenk en ’t Slath en bedrijventerrein Eekterveld IV zijn mobiliteitsmaatregelen nodig. Ook de ontwikkeling van de regionale fietsroute Apeldoorn-Epe (F50) speelt hierin mee. Voor het uitvoeren van de gewenste maatregelen zijn extra financiële middelen nodig, naast de al beschikbare budgetten en mogelijke cofinanciering. Het is wenselijk de financiering van de gewenste mobiliteitsmaatregelen, door uitbreiding van het mobiliteitsfonds, te betrekken bij de integrale afweging in de voorbereiding van de programmabegroting 2025-2028.

Zowel in de begroting 2025 - 2028 als in de begroting 2026 - 2029 zijn aanvullende middelen aan het Mobiliteitsfonds toegevoegd. In 2025 is de planvoorbereiding gestart voor de herinrichting van de Eperweg tussen Emst en Epe, het Verkeersplan Oene, de herinrichting Deventerstraat in Vaassen, verkeersplan Gortelseweg en aanpak kruispunt Dorpsstraat-Julianalaan. Het mobiliteitsplan is onderdeel van programma 6 Epe op orde.

Amendement raad: De financiële ondersteuning voor lokale evenementen, specifiek gericht op het dekken van de beveiligingskosten van evenementen georganiseerd door verenigingen en stichtingen uit onze gemeente te betrekken bij de integrale afweging in de voorbereiding van de programmabegroting 2025-2028.

Voor het dekken van de beveiligingskosten is een budget en bijbehorende regeling vastgesteld en uitgevoerd. Dit valt onder programma 9 Bedrijvigheid.

In deel 1 van deze jaarverantwoording staat het programmaplan. In de programmabegroting 2025 - 2028 stond aangegeven wat we wilden bereiken en welke activiteiten we daarvoor zouden uitvoeren. Het collegeprogramma is hiervoor de basis en staat ook apart vermeld.

In deze verantwoording geven we aan of er gedaan is wat afgesproken was.  Dit vindt u terug bij de elf programma’s. Hieronder vermelden we een aantal speerpunten van beleid in 2025 en een totaaloverzicht van de behaalde prestaties. Daarnaast is ten behoeve van het formatiedossier in maart 2026 separaat een evaluatie van het collegeprogramma 2023-2026 aangeboden.

• Het Integraal huisvestingsplan (IHP) onderwijsvoorzieningen is in uitvoering, de grootschalige renovatie van RSG Noord-Oost Veluwe (nu: Sprengenbeek College) is afgerond en voorbereidingen van diverse andere projecten (waaronder IKC Zuidwest Epe) zijn gestart.
• De ontwerpregeling GR jeugdzorgregio+ is vastgesteld en ter goedkeuring voorgelegd aan de raad (eerste kwartaal 2026).  Per 1-1-2026 is er een nieuwe inkoopovereenkomst Jeugdzorg met zorgaanbieders.
• Scenario's voor nieuwbouw/renovatie voor sportcentrum De Wieken zijn aan de raad aangeboden. Voor Balai Pusat is besloten om een voorlopig ontwerp voor renovatie te maken en voor de bibliotheek Epe is een bouwkundig ontwerp opgesteld.
• Het beleidsplan spelen, bewegen en ontmoeten is vastgesteld.
• Het inkoopproces Beschermd Wonen is afgerond. In januari 2026 vond de eerste evaluatie plaats. 
• De taakstelling huisvesting statushouders is gerealiseerd. Ook voldoet de gemeente Epe met de aankoop van de Oenerweg aan de taakstelling voor Oekraïense Ontheemden. 
• De inclusie- en diversiteitsagenda is in 2025 vastgesteld.
• Proces om grond aan te kopen voor de brandweerkazerne Oene is ver gevorderd.

• Er zijn diverse woningbouwplannen ontwikkeld.  Wijziging van het omgevingsplan Kerkenland krijgt in 2026 een vervolg (naar verwachting ontwerp ter inzage in het eerste kwartaal).
• De eerste wijziging van het omgevingsplan is in december 2025 door de gemeenteraad vastgesteld en in werking getreden.
• De gemeenteraad stelde in 2025 een voorkeursvariant vast voor de herinrichting van de Hoofdstraat Epe.
• Voorbereiding fase 3 herinrichting centrum Vaassen in uitvoering. Het ontwerp bestemmingsplan dat ter inzage is gelegd is teruggetrokken en er is een nieuw proces gestart.
• Het Erfgoedbeleid is vastgesteld in mei 2025.
• Definitief ontwerp doorfietsroute Epe - Apeldoorn is vastgesteld 
• In 2025 is de planvoorbereiding gestart voor de herinrichting van de Eperweg tussen Emst en Epe, het Verkeersplan Oene, de herinrichting Deventerstraat in Vaassen, verkeersplan Gortelseweg en aanpak kruispunt Dorpsstraat-Julianalaan.
• Beleidsplan Begraven, begraafplaatsen en gedenken Epe is vastgesteld.
• Het opstellen van de Integrale Groenvisie is in 2025 uitgevoerd en heeft ter inzage gelegen.
• Haalbaarheidsonderzoek bovengronds brengen Dorpse beek Epe opgeleverd. Het haalbaarheidsonderzoek is opgeleverd en in november 2025 is over het vervolg besloten door de gemeenteraad
• Regionale Energiestrategie 2.0 is vastgesteld.
• Er is gestart met het opstellen van het beleidsplan Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR).

• De uitwerking van de Toeristische Overstappunt (TOP) locatie Vaassen en de participatie in uitvoering. Het definitief ontwerp wordt naar verwachting in Q3/4 2026 opgeleverd aan de raad.
• De beleidsvisie recreatie en toerisme is voorbereid in 2025 en in januari 2026 vastgesteld door de raad.
• Er zijn twee accountmanagers ingezet, een accountmanager voor ondernemers en een accountmanager specifiek voor de agrarische sector.
• Communicatiecampagne rond minimaregelingen uitgevoerd.
• Voorbereidingen getroffen voor de invoering van de Participatiewet in balans.

• In 2025 is in de Planning & Control -cyclus (P&C-cyclus) een Kadernota opgesteld.
• Fase 1 van de financiële en inhoudelijke doorlichting van de begroting is afgerond. Daarmee is de taakstelling van structureel € 2 miljoen ingevuld. 
• De visie ‘Samen verder” is vastgesteld en de nadere uitwerking ter hand genomen.
• In 2025 is de Eper participatie aanpak opgesteld waarna in 2026 de participatieverordening volgt.
• In 2025 is Epe aangesloten op NoVA Noord Veluws Archief.
• Een datastrategie is opgeleverd.

Van de 108 geplande activiteiten zijn er 81 volgens schema uitgevoerd. Van de overige activiteiten is een deel in de afrondende fase. Bij een aantal activiteiten ontstond vertraging door externe factoren (stikstof, netcongestie, gewijzigd rijksbeleid, bezwaren et cetera). Bij een aantal activiteiten was capaciteitsgebrek de oorzaak van het niet kunnen afronden. Dit geldt bijvoorbeeld voor het opstellen van het Integraal beheersplan Openbare Ruimte en het opstellen van het economisch beleid. 

Saldo boekjaar
Het boekjaar 2025 wordt afgesloten met een voordelig saldo van afgerond € 3,5 miljoen . In de tussentijdse rapportages is eerder een voordeel van € 3,3 miljoen als begrotingswijziging verwerkt. Het totale voordeel over 2025 bedraagt daarmee € 6,8 miljoen. 

Onderstaande tabel laat het volledige resultaat over 2025 zien, inclusief de effecten uit de voortgangsrapportages 2025/1 en 2025/2 die al als begrotingswijziging zijn verwerkt:

Bedragen * € 1 mln

Het bedrag van € 6.8 miljoen wordt voor een belangrijk deel verklaard door verschillen op rijksbijdragen: op de algemene uitkering gemeentefonds en op de specifieke uitkering realisatiestimulans is in totaal € 4,0 miljoen voordeel ontstaan. Voor de realisatiestimulans wordt overigens bij deze jaarstukken een bestemmingsvoorstel gedaan. Grote bedragen in het resterende verschil van € 2,8 miljoen zijn een voordeel op de CAO/salariskosten (€ 1,4 miljoen) en een voordeel op de rentekosten/kapitaallasten (€ 1,1 miljoen). Deze grote verschillen zijn in een recent landelijk onderzoek (Schipperen tussen Crises en Ambitie) naar voren gekomen als belangrijke oorzaken van positieve jaarrekeningresultaten bij vrijwel alle gemeenten. 

In het onderdeel Jaarrekening staat per programma een financiële analyse van alle verschillen > € 100.000,-- ten opzichte van de begroting. Voor de salariskosten en de kapitaallasten, die op nagenoeg alle programma's voorkomen, is in de bijlagen 1 en 2 een totaalanalyse opgenomen. In een aantal gevallen is een (voor- of nadelig) resultaat op een beleidsveld, overeenkomstig de systematiek in de begroting, verrekend met een reserve. Daardoor heeft dit geen invloed op het uiteindelijke resultaat van de jaarrekening.

Niet bestede budgetten
In 2025 is een aantal activiteiten bij incidenteel toegekende budgetten nog niet (volledig) uitgevoerd. Binnen de spelregels zijn deze budgetten overgeheveld naar 2026 zodat activiteiten volgens afspraak kunnen plaatsvinden. Deze overheveling verloopt via de reserve restantbudgetten en bedraagt € 3,9 miljoen. Dit bedrag is in de jaarrekening 2025 verwerkt en maakt daarmee geen onderdeel uit van het gepresenteerde saldo van de jaarrekening.

Ontwikkeling vermogenspositie
Het eigen vermogen is in 2025 gegroeid met € 10 miljoen naar in totaal € 102 miljoen per 31 december 2025.  Het saldo van de jaarrekening en tussentijdse rapportages is hiervan een belangrijke oorzaak. In de begroting 2025 werd eind 2025 een eigen vermogen van € 73 miljoen verwacht. Naast de eerste genoemde voordelen in 2025 wordt dit verschil o.a. verklaard door het jaarrekeningsaldo 2024 en lagere onttrekkingen aan diverse bestemmingsreserves (waarvan de reserve kapitaallasten de belangrijkste is).

Rechtmatigheidsverantwoording
In de jaarrekening is de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen. In deze verantwoording geeft het college aan of er in 2025 financieel rechtmatig is gehandeld. Het college stelt in de verantwoording vast dat de omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten en de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen € 4.685.000 is. Dit is hoger dan de daarvoor gestelde grens van € 2.292.000. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten en balansmutaties is echter een bedrag van € 3.901.000 acceptabel op basis van met de gemeenteraad vastgestelde afspraken (financiële verordening). Bijvoorbeeld omdat dat zogenaamde openeinde regelingen betreft of tegenover hogere lasten ook specifieke hogere inkomsten staan. Daarmee resteert er een bedrag aan niet acceptabele onrechtmatigheden van € 784.000 . Dit bedrag is vrijwel volledig toe te schrijven aan onrechtmatigheden inkoop. De paragraaf bedrijfsvoering bevat een toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording.

Financiële kengetallen
De diverse financiële kengetallen wijken nauwelijks af van de kengetallen zoals opgenomen in de jaarrekening 2024.  De gemeente Epe is per saldo nog altijd schuldenvrij en de solvabiliteit is met 73% onverminderd hoog. Dit duidt op een gezonde financiële positie. De kengetallen zijn beter dan in de begroting 2025 werd verwacht, o.a. door het later in de tijd uitvoeren van een aantal investeringen (zichtbaar in het voordeel op de kapitaallasten).